Gevelverf en gevelcoating

Van alle onderdelen van het schildersvak is de gevel het onderwerp waarover de meeste onjuiste adviezen circuleren. De kern is eenvoudig: een gevel moet vocht kunnen afgeven. Elke behandeling die dat belemmert, verplaatst het probleem in plaats van het op te lossen.

Bakstenen gevels: meestal beter zonder

Metselwerk dat kan ademen, droogt na een regenbui vanzelf weer op. Vocht dat via slagregen in de steen trekt, verdampt er even makkelijk weer uit. Zodra er een gesloten coating op zit, verandert dat evenwicht: vocht dat van binnenuit komt, via een lekkage of via optrekkend vocht uit de bodem, kan er niet meer uit en gaat achter de laag zitten. Bij vorst zet dat vocht uit en drukt het de laag er plaatselijk af.

Dat is de reden dat oude geverfde gevels vaak in schollen loslaten terwijl de baksteen ernaast intact is. Het is niet de verf die faalt maar het principe. Wie een gezonde bakstenen gevel wil verbeteren, is doorgaans beter af met voegwerkherstel dan met verf.

Er zijn uitzonderingen. Een gevel die al geverfd is, gaat vrijwel nooit meer terug naar kaal metselwerk zonder ingrijpende en dure reiniging. Voor zo'n gevel is de vraag niet of er verf op moet maar welk systeem het minste schade doet: een dampopen product met hoge waterdampdoorlaatbaarheid, dat water buiten houdt maar damp doorlaat.

Stucwerk en pleisterlagen: hier werkt verf wel

Op buitenstucwerk is een goede minerale verf of siliconenharsverf juist wel de aangewezen route. Zij maken het oppervlak waterafstotend, overbruggen fijne scheurvorming en beschermen de pleisterlaag tegen uitspoeling. Voor een gestucte gevel is periodiek schilderen dan ook regulier onderhoud en geen twijfelgeval.

Ook op beton en op vezelcementplaten is een coating gebruikelijk, met andere producten en andere hechtvoorbereiding. Bij beton is de aandachtspunt carbonatatie en eventuele wapeningscorrosie: als er roestsporen zichtbaar zijn, moet dat eerst worden hersteld door een betonreparatiespecialist. Verf over roestend wapeningsstaal is uitstel, geen oplossing.

De vraag die vooraf gaat aan elke gevelbehandeling

Waarom is de gevel vochtig? Er zijn maar een paar mogelijkheden, en de behandeling verschilt per oorzaak:

• Slagregen door poreus voegwerk. Herstel het voegwerk. Dat is metselwerk, geen schilderwerk.
• Optrekkend vocht uit de bodem. Zichtbaar als een vochtband onderaan de gevel, vaak met zoutuitbloei. Verf lost dit niet op en laat binnen een jaar los.
• Een lekkage van bovenaf. Een defecte goot, een kapotte dakpan of een lekkende loodaansluiting. Herstel de bron.
• Condensatie van binnenuit. Een ventilatievraagstuk, geen gevelvraagstuk.

Een aanbieder die begint met een product in plaats van met deze vraag, verkoopt een oplossing voor een probleem dat nog niet is vastgesteld.

Wat een gevelbehandeling niet is

Een gevelcoating is geen isolatie. Een laag verf van enkele tienden van een millimeter heeft geen meetbaar effect op de warmteweerstand van een muur. Wie de gevel wil isoleren, kijkt naar spouwmuurisolatie of naar isolatie aan de buitenzijde met een afwerklaag, en dat is bouwkundig werk van een andere orde.

Een gevelcoating is ook geen structurele reparatie. Scheuren in metselwerk kunnen worden overbrugd door een elastisch systeem, maar alleen als de scheur stabiel is. Een scheur die nog beweegt komt terug, hoe elastisch de laag ook is. Bij scheuren die doorlopen over meerdere bouwdelen of die breder worden, hoort een bouwkundige beoordeling vooraf te gaan aan elke behandeling.